Wikipedia:Dobre Artykuły/kolejka
_9737.JPG/120px-Sphagnum_compactum_(a%2c_141136-472352)_9737.jpg)
Torfowiec szorstki (Sphagnum compactum) – gatunek mchu z rodziny torfowcowatych. Jest szeroko rozprzestrzeniony w strefie chłodnej klimatu umiarkowanego oraz subpolarnego, w strefach cieplejszych jego występowanie ograniczone jest do obszarów górskich. Związany jest z siedliskami skąpożywnymi i kwaśnymi. Preferuje miejsca wilgotne, ale nie bardzo mokre. Jest gatunkiem o bardzo ograniczonych możliwościach konkurencji i ustępuje w przypadku rozwoju wyższych roślin. Dlatego rośnie zwykle w miejscach odsłoniętych na torfowiskach, często z nagim podłożem, czasem w wyniku zaburzeń takich jak np. pożar. Stosunkowo łatwo rozpoznawalny ze względu na tworzenie zwartych darni, w których trudno wyodrębnić poszczególne główki. W Czerwonej księdze gatunków zagrożonych IUCN ujęty jako gatunek najmniejszej troski. Populacja gatunku, szczególnie na niższych wysokościach, zmniejsza się z powodu niszczenia siedlisk. Jednak nie jest on uznawany za zagrożony wyginięciem w skali europejskiej. Czytaj więcej…
- Artykuły na Medal (propozycje • kolejka • archiwum • byłe)
- Dobre Artykuły (propozycje • kolejka • archiwum • byłe)
- Listy na Medal (propozycje • byłe)
- Grupy Artykułów (propozycje)
- Ilustracje na Medal (propozycje • kolejka • archiwum)
- Jak stworzyć: doskonały artykuł, Listę na Medal, Ilustrację na Medal, Grupę Artykułów.
- Porównanie wyróżnień artykułów
- Czy wiesz… (propozycje • kolejka • archiwum)
Koordynacja: Wikiprojekt:Wyróżniona zawartość Wikipedii
Ekspozycja przygotowywana na 47 tydzień 2025
[edytuj | edytuj kod]Ocelot wielki (17 listopada)
[edytuj | edytuj kod]
Ocelot wielki – gatunek drapieżnego ssaka z podrodziny kotów w obrębie rodziny kotowatych, jeden z kilku gatunków swego rodzaju. Długość głowy i tułowia od 72,6 do 100 cm, ogona 25,5 do 41 cm, masa do 15,5 kg, samce większe od samic. Ma cętkowane futro o zróżnicowanych barwach. Cechuje się szerokim zasięgiem występowania od Meksyku i skrajnego południa USA po Argentynę, zasiedla różne siedliska leśne, ale też krzewiaste i sawannę. Świetnie wspina się po drzewach, polując jednak raczej na ziemi na myszowate i inne gryzonie, naczelne, szczerbaki i inne ssaki, ptaki oraz gady. Poluje zwłaszcza w nocy. Po około osiemdziesięciodniowej ciąży samica wydaje na świat miot liczący 1–4 noworodki, najczęściej jednego. Pomimo niszczenia siedlisk i nielegalnych polowań jest gatunkiem najmniejszej troski.
- Sprawdził (pierwszy wpis osoby wstawiającej propozycję)
SMS Frauenlob (18 listopada)
[edytuj | edytuj kod]
SMS Frauenlob – niemiecki krążownik lekki z początku XX wieku, jedna z 10 zbudowanych jednostek typu Gazelle. Okręt miał wyporność pełną 3158 ton i osiągał prędkość 21,5 węzła, a jego główne uzbrojenie stanowiło 10 dział o kalibrze 10,5 cm i dwie wyrzutnie torped kalibru 45 cm. Krążownik został zwodowany w marcu 1902 roku w stoczni AG Weser w Bremie, a w lutym 1903 roku wcielono go do służby w Kaiserliche Marine. Nazwa jednostki oznaczała w języku niemieckim „chwała kobietom”; był drugim okrętem w niemieckiej flocie o tej nazwie. SMS „Frauenlob” służył na Morzu Północnym oraz Bałtyckim, biorąc udział w I wojnie światowej. Okręt został zatopiony 31 maja 1916 roku podczas bitwy jutlandzkiej, storpedowany przez brytyjski krążownik lekki HMS „Southampton”. Na pokładzie jednostki zginęło 324 z liczącej 333 członków załogi wraz z dowódcą, kmdr. por. Georgiem Hoffmannem; dziewięciu marynarzy zostało uratowanych przez holenderski parowiec. Wrak krążownika został zlokalizowany w 2000 roku przez duńskich nurków.
- Sprawdził (pierwszy wpis osoby wstawiającej propozycję)
Kaiser (19 listopada)
[edytuj | edytuj kod].jpg/120px-1953_Kaiser_Dragon_(14176790790).jpg)
Kaiser – amerykańska marka i model samochodu osobowego klasy wyższej, produkowanego w latach 1946–1955 roku w USA przez koncern Kaiser-Frazer, później Kaiser Motors. Pod marką Kaiser produkowano tylko jeden model samochodu, w ramach dwóch generacji, noszący w różnych odmianach i latach nazwy modelu: Manhattan, Virginian, Dragon oraz Carolina lub oznaczenia: Special, Custom oraz DeLuxe. Wyprodukowano łącznie niecałe 0,5 miliona egzemplarzy. Model ten po 1955 roku jeszcze był produkowany do 1962 roku w Argentynie jako Kaiser Carabela. Osobno produkowano pod amerykańską marką Kaiser tylko małoseryjny samochód sportowy Kaiser Darrin. W 1955 roku przedsiębiorstwo, przemianowane na Kaiser-Willys, zdecydowało o zakończeniu produkcji samochodów osobowych, ponosząc straty i nie mogąc poświęcić funduszy na rozwój nowych modeli, ani silników V8, w celu sprostania konkurencji.
- Sprawdził (pierwszy wpis osoby wstawiającej propozycję)
Watt (20 listopada)
[edytuj | edytuj kod]
Watt – francuski oceaniczny okręt podwodny z okresu I wojny światowej, jedna z 18 zbudowanych jednostek typu Pluviôse. Okręt wypierał 404 tony w położeniu nawodnym i 553 tony pod wodą, a jego główną bronią było sześć torped kalibru 450 mm wystrzeliwanych z sześciu wyrzutni zewnętrznych. Napędzana maszynami parowymi jednostka rozwijała na powierzchni prędkość 12 węzłów, osiągając zasięg 1500 Mm przy prędkości 9 węzłów. „Watt” został zwodowany w czerwcu 1909 roku w stoczni Arsenal de Rochefort w Rochefort, a do służby w Marine nationale wcielono go w marcu 1910 roku. Okręt służył na Morzu Północnym oraz Atlantyku, a także na Morzu Śródziemnym, nie odnosząc podczas działań wojennych sukcesów bojowych. Jednostka została skreślona z listy floty w grudniu 1919 roku, po czym w 1921 roku sprzedana i następnie złomowana.
- Sprawdził (pierwszy wpis osoby wstawiającej propozycję)
Młody las (21 listopada)
[edytuj | edytuj kod]
Młody las – polski film fabularny z 1934 roku w reżyserii Józefa Lejtesa na podstawie sztuki Jana Adolfa Hertza o tym samym tytule. Scenariusz produkcji Lejtes napisał wraz z Hertzem i Anatolem Sternem. Akcja filmu rozgrywa się w czasie rewolucji 1905 roku. Młodzież szkolna, przeciwna surowej i opresyjnej oświacie carskiej, postanawia zbuntować się i rozpocząć strajk. Młody las został bardzo dobrze przyjęty przez polskich krytyków. Chwalili oni umiejętności reżyserskie Józefa Lejtesa, udane przeniesienie sztuki teatralnej na język filmu, zdjęcia, oprawę muzyczną oraz kreacje aktorskie. Film otrzymał pozytywne oceny również od sowieckich krytyków, którzy zachwycali się warsztatem realizatorskim dzieła Lejtesa, niemniej jednak wytknęli mu jednostronne i niezgodne z „prawdą” przedstawienie rewolucji 1905 roku.
- Sprawdził (pierwszy wpis osoby wstawiającej propozycję)
Krążowniki typu Reina Regente (22 listopada)
[edytuj | edytuj kod]_01.jpg/120px-Crucero_Reina_Regente_(1888)_01.jpg)
Krążowniki typu Reina Regente – typ trzech hiszpańskich krążowników pancernopokładowych z końca XIX wieku, budowanych według projektu brytyjskiego. Wyporność okrętów wynosiła około 5000 ton, a uzbrojenie główne według pierwotnego projektu składało się z czterech armat kalibru 240 mm i sześciu armat kalibru 120 mm. Napędzały je maszyny parowe, pozwalające na osiąganie według projektu prędkości ponad 20 węzłów. Główny okręt „Reina Regente” zbudowany był w Wielkiej Brytanii i wszedł do służby w 1888 roku, lecz zatonął w 1895 roku. Dwie dalsze jednostki zbudowane w Hiszpanii okazały się nieudane i były wykorzystywane w ograniczony sposób. Cała seria została wycofana do 1912 roku i nie brała udziału w działaniach wojennych. Nazwę „Reina Regente” otrzymał następnie pojedynczy krążownik ulepszonego typu.
- Sprawdził (pierwszy wpis osoby wstawiającej propozycję)
Jerzy Jeliński (23 listopada)
[edytuj | edytuj kod]
Jerzy Jeliński (ur. 21 czerwca 1901 w Warszawie, zm. 30 listopada 1986 tamże) – polski podróżnik i harcerz, marynarz, uczestnik wojny polsko-bolszewickiej, członek ruchu oporu podczas II wojny światowej. W latach 1926–1928 dokonał podróży samochodem dokoła świata. Odwiedził wówczas liczne kraje Europy, Afryki, Ameryki Północnej oraz Azji, spotykając się z przywódcami kilku państw i zdobywając rozgłos w krajowej i międzynarodowej prasie. Powracającego z wyprawy Jelińskiego witał wielotysięczny tłum warszawiaków, a sam Jeliński został przyjęty przez prezydenta Ignacego Mościckiego. Po powrocie do Polski jego wyczyn został opisany w książce Władysława Umińskiego. Dwa lata po powrocie do Warszawy Jeliński wyjechał do Stanów Zjednoczonych, gdzie w Hollywood studiował nowoczesne techniki filmowe i obsługę kamer, zostając ich profesjonalnym operatorem.
- Sprawdził (pierwszy wpis osoby wstawiającej propozycję)
Ekspozycja przygotowywana na 49 tydzień 2025
[edytuj | edytuj kod]Herb Katowic (1 grudnia)
[edytuj | edytuj kod]
Herb Katowic – jeden z symboli miasta Katowice w postaci herbu, ustanowiony w obecnej formie przez Radę Miejską Katowic uchwałą z 9 lutego 2004 roku w sprawie uchwalenia statutu miasta Katowice. Przedstawia młot wodny, umocowany na drewnianym stelażu, pod którym znajduje się błękitne pole symbolizujące wodę. Godło przedstawiające młot wodny po raz pierwszy pojawiło się na pieczęci Kuźnicy Boguckiej, wykonanej prawdopodobnie latach 90. XVIII wieku, natomiast już wcześniej, na pieczęci odciśniętej na dokumencie z 1723 roku, pojawiło się godło z wizerunkiem ręcznego młota wspartego głowicą na kowadle. Po nadaniu w 1865 roku praw miejskich Katowicom na pierwszej miejskiej pieczęci widniało godło przedstawiające młot wodny o niezmienionym rysunku.
- Sprawdził (pierwszy wpis osoby wstawiającej propozycję)
Charles Douw van der Krap (2 grudnia)
[edytuj | edytuj kod].jpg/120px-Charles_Douw_van_der_Krap_(1950).jpg)
Charles Douw van der Krap (ur. 8 października 1908 w Surabai, zm. 9 grudnia 1995 w Wassenaar) – holenderski wojskowy, oficer Koninklijke Marine, uczestnik II wojny światowej. Wzięty do niewoli po kapitulacji Holandii w 1940 roku, czternastokrotnie podejmował próby ucieczki z różnych obozów jenieckich. W ostatniej, udanej, zbiegł ze Stanisławowa i z pomocą Armii Krajowej przedostał się do okupowanej Warszawy. Wstąpił w szeregi AK, jednak nie uczestniczył aktywnie w jej działaniach. Obserwował początek powstania warszawskiego. Ewakuowany do Holandii razem z holenderskimi pracownikami warszawskiej fabryki Philipsa, wstąpił do holenderskiego ruchu oporu i walczył w oddziale partyzantów podczas desantu pod Arnhem. Następnie kontynuował karierę w holenderskiej marynarce wojennej. W 1958 roku odszedł z niej w stopniu komandora. W późniejszych latach życia pracował jako egzaminator i nauczyciel. Kawaler Orderu Wojskowego Wilhelma.
- Sprawdził (pierwszy wpis osoby wstawiającej propozycję)
SM UB-75 (3 grudnia)
[edytuj | edytuj kod]
SM UB-75 – niemiecki okręt podwodny z okresu I wojny światowej, jedna z 96 zbudowanych jednostek typu UB III. Okręt miał wyporność 516 ton w położeniu nawodnym i 648 ton pod wodą, a jego główną bronią było 10 torped o kalibrze 500 mm wystrzeliwanych z pięciu wyrzutni. Napędzana silnikami wysokoprężnymi i elektrycznymi jednostka rozwijała prędkość 13,6 węzła na powierzchni i 7,8 węzła w zanurzeniu, osiągając zasięg nawodny wynoszący 8680 Mm przy prędkości 8 węzłów. Załoga okrętu składała się z trzech oficerów oraz 31 podoficerów oraz marynarzy. UB-75 został zwodowany w maju 1917 roku w stoczni Blohm & Voss w Hamburgu, a do służby w Kaiserliche Marine wcielono go we wrześniu 1917 roku. W czasie służby operacyjnej w 5. Flotylli U-Bootów Hochseeflotte odbył dwa patrole bojowe, podczas których zatopił sześć statków. SM UB-75 zatonął wraz z całą załogą 10 grudnia 1917 roku po wejściu na minę nieopodal Scarborough.
- Sprawdził (pierwszy wpis osoby wstawiającej propozycję)
Aż do nieba: tajemnicza historia Polski (4 grudnia)
[edytuj | edytuj kod].jpg/120px-2008TIBE_Hall2_ComicPavilion_Opening_RiyokoIkeda_(cropped).jpg)
Aż do nieba: tajemnicza historia Polski – historyczna manga autorstwa Riyoko Ikedy, dla czytelników shōjo, przedstawiająca życie księcia Józefa Poniatowskiego. Wydana w Japonii w 1991 roku. Autorką mangi jest Riyoko Ikeda, popularna japońska autorka mangi historycznej. Manga składa się z trzech tomów; pierwszy opisuje dzieciństwo głównego bohatera, drugi jego późniejsze losy do momentu wybuchu wojny polsko-rosyjskiej z 1792 roku w obronie Konstytucji 3 maja, trzeci zaś kontynuuje opis życia księcia Józefa, aż do jego śmierci w bitwie pod Lipskiem w 1813 roku. Manga została wydana w Polsce w trzech tomach w latach 1996–1997 przez Japonica Polonica Fantastica i była pierwszą legalnie wydaną mangą w Polsce. Mangę opisano także jako przybliżającą [czytelnikom] historię Polski na przełomie XVIII i XIX wieku, a przedstawienie postaci Poniatowskiego w stylu mangi uznano za nietypowe dla tego tematu.
- Sprawdził (pierwszy wpis osoby wstawiającej propozycję)
Torfowiec szorstki (5 grudnia)
[edytuj | edytuj kod]Torfowiec szorstki (Sphagnum compactum) – gatunek mchu z rodziny torfowcowatych. Jest szeroko rozprzestrzeniony w strefie chłodnej klimatu umiarkowanego oraz subpolarnego, w strefach cieplejszych jego występowanie ograniczone jest do obszarów górskich. Związany jest z siedliskami skąpożywnymi i kwaśnymi. Preferuje miejsca wilgotne, ale nie bardzo mokre. Jest gatunkiem o bardzo ograniczonych możliwościach konkurencji i ustępuje w przypadku rozwoju wyższych roślin. Dlatego rośnie zwykle w miejscach odsłoniętych na torfowiskach, często z nagim podłożem, czasem w wyniku zaburzeń takich jak np. pożar. Stosunkowo łatwo rozpoznawalny ze względu na tworzenie zwartych darni, w których trudno wyodrębnić poszczególne główki. W Czerwonej księdze gatunków zagrożonych IUCN ujęty jako gatunek najmniejszej troski. Populacja gatunku, szczególnie na niższych wysokościach, zmniejsza się z powodu niszczenia siedlisk. Jednak nie jest on uznawany za zagrożony wyginięciem w skali europejskiej.
- Sprawdził (pierwszy wpis osoby wstawiającej propozycję)
ORP Pilica (6 grudnia)
[edytuj | edytuj kod]
ORP Pilica – polski średni okręt desantowy z okresu zimnej wojny, jedna z dziewięciu zbudowanych dla Polski jednostek projektu 770D. Okręt mierzył 73 metry długości, 8,52 metra szerokości i miał zanurzenie od 0,9 do 1,85 metra, a jego wyporność pełna wynosiła 751 ton. Uzbrojony był w podwójny zestaw armat automatycznych AK-230 kalibru 30 mm oraz dwie wyrzutnie niekierowanych pocisków rakietowych kalibru 140 mm i mógł przewozić maksymalnie pięć czołgów T-54 lub PT-76. Okręt został zwodowany w październiku 1964 roku w Stoczni Północnej im. Bohaterów Westerplatte w Gdańsku, a do służby w Marynarce Wojennej wcielono go w kwietniu 1965 roku. Intensywnie eksploatowana jednostka, oznaczona numerami taktycznymi 896, 829 i 851, służyła w 2 Brygadzie Okrętów Desantowych 8 Flotylli Obrony Wybrzeża w Świnoujściu. ORP „Pilica” został skreślony z listy floty po ponad 25-letniej służbie w styczniu 1991 roku.
- Sprawdził (pierwszy wpis osoby wstawiającej propozycję)
Muzeum Narodowe w Kabulu (7 grudnia)
[edytuj | edytuj kod]
Muzeum Narodowe w Kabulu – muzeum położone w południowo-zachodniej części Kabulu, założone w 1919 roku. Muzeum gromadzi eksponaty pochodzące z różnych epok historycznych, związane głównie z historią afgańskich ziem – najstarsze z nich pochodzą sprzed ponad 50 tys. lat. Początkowo mieściło się w rezydencji emira Amanullaha Chana, a w następnych latach było niejednokrotnie przenoszone. Pod koniec XX wieku większość zbiorów została zniszczona bądź skradziona z powodu toczących się wówczas działań wojennych, a budynek muzeum został odbudowany po upadku pierwszych rządów talibów. W następnych latach odzyskano część skradzionych eksponatów. W sierpniu 2021 roku liczba eksponatów Muzeum Narodowego wynosiła ponad 80 tys.; działalność tej instytucji została wówczas zawieszona w związku z powrotem talibów do władzy, jednak ponowne otwarcie muzeum miało miejsce w grudniu tego samego roku.
- Sprawdził (pierwszy wpis osoby wstawiającej propozycję)
Zobacz też
[edytuj | edytuj kod]Inne strony przygotowujące materiały na stronę główną Wikipedii: